12.05.2019 tarihli  Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamında mesken, ticarethane ve sanayi abonelikleri olan gerçek ve tüzel kişiler çatı ve cephelerine lisanssız elektrik üretimi kapsamında GES kurulumu yapabilirler. Mesken aboneliğine sahip kullanıcılar için üst sınır 25 kW, ticarethane ve sanayi aboneliklerinde mahsuplaşmalı sistemde üst sınır 5 MW olarak belirlenmiştir. 

Kendi elektriğinizi kendiniz üretmek istiyorsanız ilk olarak GES başvurusu için bir dosya oluşturmanız gerekmektedir. Burada önemli nokta kuracağınız arsaya en yakın TEİAŞ trafo merkezi tarafından bir kapasite verilip verilmediği. Maalesef 2016 yılından beri yeni trafo kapasiteleri verilmemektedir. Bunu kontrol etmeden yola çıkmanız pek çok emeğinizin boşa gitmesine sebebiyet verecektir. Dosyanızda pek çok belgenin bulunması gerekiyor. Bu belgeler; Çağrı mektubu; Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünden alınan marjinal tarım arazisi olduğunu gösterir belge, hattın bağlanacağı trafo merkezi bilgisi, tapu, güneş enerjisi santralinin teknik özelliklerini gösteren tipik Tek Hat Şeması. İl Özel İdaresi veya Belediye tarafından onaylanmış uygunluk yazısı. Tesiste kullanılacak her ekipmanın elektriksel ve fiziksel teknik özellikleri. Sistemi tasarlayan firma bilgisi, vekaletname, faaliyet belgesi, vergi levhası, imza sirküleri. Güneş enerjisi santral projesini imzalayacak mühendisin “Elektrik Mühendisi” olduğuna dair belge. ENH Enerji Nakil Hattı Projesi.

    On-Grid sistem şebeke bağlantılı ve aküsüz şekilde kurulabilen sistemler olarak adlandırılır. Şehir şebekesi akü gibi kullanılılabilir. On-Grid Sistemin Ana Elemanları; Fotovoltaik Panel, İnvertör ve Çift Yönlü Sayaç'tır. Kısacası On-Grid sistem ile fazla elektriğinizi satabilirsiniz. Off-Grid sistem; şebeke bağlantısı olmayan yerlere kurulmaktadır. Akü ile kullanılmaktadır. Daha çok dağ başında elektriğin hiç olmadığı yerler, konteyner veya prefabrik imari olmayan yerler için kullanılmaktadır. On grid  ve off grid bağlantı, güneş enerjisinden elektrik  elde edilen PV sistemlerde kullanılan bir bağlantı türüdür. On Grid sistem, yalnızca elektrik şebekesi ile beraber  kullanılabilir. Şebekeye bağlı olan bir sistem dir. Off Grid sistem, Şebeke dışı bir sistem'dir;  bu nedenle elektrik enerjisinin akülerde depolanmasını gerektirir.

 GES kurdurmak isteyen biri için öncelikle ne kadar enerjiye ihtiyacı olduğunun belirlenmesi için ön çalışma yapılmalıdır, bu aşamada son dönemlere ait bir elektrik faturasına ihtiyaç duyulmaktadır. İstenilen(gerekli) miktarda enerji üretebileceğimiz bir alana sahip olunması durumunda evin tüm enerjisini karşılayabilir bir sistem kurulabilir. Ancak sistemin kurulacağı alan, proje ve bütçeye göre enerjiyi karşılama durumu değişim gösterir.

Amortisman süresi birinci derecede kurulan sistemin tipine bağlıdır: Şebekeye enerji basan sistemler veya ada tipi sistemler. Su ısıtma sistemlerinde bu süre daha erkenken, fotovoltaik panellerde hücre tipine göre değişmektedir. GES için yapılacak ilk yatırımların geri dönüş süreleri, meskenler için ortalama 6-8 yıl, sanayi ve ticarethaneler için ise ortalama 4-6 yıl arasındadır.

GES’lerde FV modüller, inverterler, taşıyıcı sistemler olmak üzere 3 temel malzeme vardır.  FV modüllerin minimum 10 yıl ürün garantisi ve 25 yıl performans garantisi (lineer verim düşüş garantisi) vardır.  Çeşitli markalarda bu değerler farklılık göstermektedir.  FV modüllerin ürettiği elektrik enerjisini şebeke elektrik formuna dönüştüren inverterlerin minumum 5 yıl ürün garantisi vardır. Ancak istenirse bu garanti fiyatla doğru orantılı bir şekilde 25 yıla kadar uzatılabilmektedir. Taşıyıcı sistemlerin 10 yıl ürün garantisi vardır. Bunun dışında kalan donanımların büyük çoğunluğu ve işçilik 2 yıl garantilidir.

 Elektrik üretim tesisiniz için başvurularınızı bölgenizde yer alan elektrik dağıtım firmasına yapmanız gerekmektedir. Başvurunuzu yapmadan önce her bir tüketim tesisi için tek bir başvuru yapılması gerektiğini unutmayın. İzin süreçlerinde basit olarak 4 adımda özetlersek; İlk adım başvurunun yapılıp, kurulum izninin alınmasıdır. İkinci adım olan projelendirmenin yapılıp onaylatılmasından sonra kurulumun yapılması ve tesisin resmi kurumlara kabulünün gerçekleşmesi şeklinde ilerleyerek tamamlanır.

Sistem başvuru süreci  ilgili dağıtım şirketine ya da OSB’ye ayın 1’i ile 30’u arasında yapılacak olan başvuru ile başlar. Evrakların İncelenmesi ve Eksik Evrakların Tamamlanmasıyla başvuru sürecini takip eden ikinci ayın ilk 15 günü boyunca evraklarımız değerlendirilir. Ayın diğer 15 günlük (16-30) kısmında ise eksik evraklarınızın varsa tamamlanması gerekir.  Üçüncü ayın ilk 15 günü teknik değerlendirmeler gerçekleştirilir. Teknik değerlendirmelerin ardında üçüncü ayın son 15 günlük kısmında ise çağrı mektubu tarafınıza gönderilir. Çağrı mektubunun tarafınıza ulaşmasıyla birlikte 90 gün içerisinde TEDAŞ’a başvuru gerçekleştirilmesi gerekir. Aynı 90 günlük süre içerisinde statik ve elektrik projelerin tamamlanması ve ilgili Belediye’den/OSB’den GES uygunluk yazısının alınması gerekmektedir. (Başvurunun 90 gün içerisinde yapılamaması halinde süreç en başa döner.) Başvurunun ardından TEDAŞ projeye yetkili atar. Yetkililerin atanma süresi yaklaşık olarak 1 ya da 2 hafta sürmektedir. Son adım olarak dağıtım şirketi ile bağlantı anlaşması sağlanır.

Ges sistemi iki farklı sistem üzerinden çalışmaktadır. Bunlardan birisi şebeke bağlantılı olanlardır. On-Grid adıyla da bilinmektedir. Paneller üzerinden üretilmiş olan elektrik enerjisi hiçbir şekilde depolanmaz.  Aynı zamanda tüketimi yapılmayacak olanlar da satılmaktadır. Bu noktada öne çıkan ve inverter adı verilen bir aygıt sayesinde, alternatif akıma başarılı şekilde çevirme söz konusudur. Tek faz üzerinden yapılacağı gibi üçlü olarak da gerçekleştirilmektedir. Mevcut sistem sayesinde; son derece güvenilir, yüksek verimli bir enerji kaynağı elde edilir. Akü ya da benzeri şeylere ihtiyaç yoktur.  Güneşten farklı miktarlarda enerji elde eden Güneş Enerji Santralleri, Off grid adı verilen ve şebeke bağlantısı olmayan sistemlerle de çalışabilmektedir. Bunun için özel tasarlanmış olan bir akü kullanılır. İlgili yapıya baktığımız zaman karşımıza şarj düzenleyici, inverter, akü ve güneş paneli çıkmaktadır. İlk olarak elde edilmiş olan enerji, şarjı başarılı bir biçimde düzenleyen aygıt sayesinde aküye yönlendirilmektedir. Bunun ardından depolama gerçekleşir. Sonrasında ise inverter, akıma çevirme aşamasında kullanılır. Kurulumu kolaydır ve uzun zaman almaz. 

Mahsuplaşma modeli için, bağlantı sözleşme gücü ile sınırlı olmak kaydıyla; meskenlerde 10kW'a kadar, diğer aboneliklerde 5MW'a kadar çatı üzeri güneş enerjisi sistemi için izin verilmektedir. Bu modelde ihtiyaç fazlası elektriğin şebekeye satışı da yapılabilmektedir. Öztüketim modelinde kurulu güç sınırı olmaksızın şebekeye enerji satışı yapılmadan üretilen enerjinin tamamının kullanılması gerekmektedir. Bu modelde arazi üzerine de GES kurulabilmektedir. Yani ürettiğiniz enerjinin tamamını tüketecekseniz bu durumda tüketim noktanızın trafosuna bağlanmak kaydı ile fabrikanızın ya da tesisinizin arazisine de kurabilirsiniz. Günümüz itibariyle farklı teknolojiler mevcut olmakla birlikte güncel olarak sıklıkla tercihen FV modüller kullanılarak çatının kullanılabilir alanlarında her 1 m²'den 200 Wp enerji elde edilebilecek kadar FV modül konumlandırılabilmektedir. Ancak burada çatıdaki panellerin yatay mı açılı mı konumlandığı önemli bir noktadır. Örneğin; 1.000 m² kullanılabilir çatı alanına sahip olan bir fabrika için 170 kWp , GES kurulabilmektedir. Ancak bu değer çatınızın mevcut cephelerinin hangi yönlere baktığı, çatı tipiniz vb. değerler ile değişkenlik gösterecektir.